Forough Farrokhzad: een dichteres voor iedereen

12 Februari 2020

Forough Farrokhzad (29 december 1934 - 13 februari 1967) was de eerste Iraanse dichteres die de cultuur van de vrouw in haar poëzie opnam. 

Ze gaf uiting aan haar gedachten over discriminatie en ongelijkheid en aan het ongehoorde leed van de Iraanse vrouw. 

In een brief uit 2 januari 1956 schreef zij: ‘Mijn wens is dat Iraanse vrouwen net als mannen vrij kunnen leven. Ik weet hoezeer zij lijden onder mannelijke onderdrukking. De helft van mijn kunst zet ik in om de pijn en de angst van de Iraanse vrouw te articuleren’.

‘Poëzie is voor mij belangrijker dan eten en slapen, het is zoiets als ademen.’

Forough Farrokhzad werd geboren op 29 december 1934 in Teheran. Als beroemde moderne Iraanse dichteres publiceerde ze vijf dichtbundels: De gevangene, De muur, Opstand, Opnieuw geboren, en Laten we in het begin van het koude seizoen geloven. 

Forourgh’s poëzie symboliseert de vrouw die gevangen zit in oude tradities en op zoek is naar het licht.  Haar diepte en bedachtzaamheid kwamen prachtig tot uiting in haar bundel Opnieuw geboren uit 1963. 

Opnieuw geboren gaat in op de sociale omstandigheden, waaronder de dictatuur, in die tijd. De gedichten gaan over een eenzame vrouw op zoek naar warmte en licht.

en dit ben ik

een vrouw alleen

op de drempel van een koud seizoen

op de rand van een begrip

van het vervuilde bestaan van de aarde

en het eenvoudige verdriet van de hemel

en de machteloosheid van deze stenen handen


Voor Forough was poëzie geen amusement. Het was vooral een middel om een doel te bereiken. Ze beschrijft haar poëzie als ‘een verantwoordelijkheid die ik voel’.  Het schrijven van een dichter is niets anders dan de vermenselijking van de realiteit. Forough zei hierover: ‘Een dichter te zijn, betekent mens te zijn.’ 

Ze was ervan overtuigd dat ze eerst zichtzelf compleet moest maken. 

De schoonheid van haar poëzie komt tot uiting in het menselijke.  Na de staatsgreep  van de Sjah tegen de nationalistische leider Mohammed Mossadeq heeft ze haar land Iran als gevangenis betiteld. In haar gedichten komt het verlangen naar een nieuwe toekomst vrij van onderdrukking en duisternis  naar voren. 

Iemand komt,

Iemand komt, 

Iemand die in zijn hart bij ons is,

In zijn ademhaling bij ons is, 

In zijn stem met ons is,

Iemand wiens komst niet kan worden gestopt,

en geboeid en in de gevangenis gezet.


Het werk van Forough Farrokhzad is vertaald in het Engels, Turks, Chinees, Frans, Spaans, Japans, Duits en Hebreeuws. 

Naast de poëzie hield Forough zich ook bezig met film.

In 1962 maakte ze een documentaire over mensen met lepra en hun leven in een leprakolonie, getiteld ‘ het huis is zwart’. De film laat de diepe verbondenheid zien die Forough heeft met kansarme mensen. 

De film won in 1963 op het International Film Festival Oberhausen de prijs voor beste documentaire.

De grootste dichteres van het millennium

‘Duizend jaar aan literaire geschiedenis zal Forough herkennen als de grootste vrouwelijke dichter’, zegt Mohammed Reza Shafi’i Kadkani, een hedendaagse dichter. ‘ Geen intellectueel heeft de traditie beter bestreden dan Forough heeft gedaan’. 

Grote schrijvers vergelijken haar artistieke kwaliteiten met die van de vooraanstaande dichter Ahmad Shamlou.

Het is moeilijk om de juiste woorden te vinden die recht doen aan haar werk. Zij was een van de grootste moderne poëten die ons met haar gedichten hoop kon geven op eenheid en verlichting.

Forough is maar 32 jaar oud geworden. Ze is omgekomen bij een auto-ongeluk op 13 Februari 1967. Het diepste geloof van Forough was dat liefde de bron voor medemenselijkheid was. Zij schreef hierover: 

‘Doe goed en vergeet, op een dag zal het groeien’. 

Het vrouwenhatende en anticulturele regime van de Mullahs heeft de boeken van Forough Farrokhzad verboden op de jaarlijkse boektentoonstelling in Teheran. Het regime heeft ook uitgevers en boekhandels een verbod opgelegd om publiciteit te geven aan haar werk.